Matcha Nhật Bản có gì đặc biệt? Uống ở đâu, mua loại nào?

Matcha Nhật Bản là gì và có gì đặc biệt?

Matcha là bột trà xanh mịn làm từ lá trà được che nắng trước khi thu hoạch. Sau khi hái, lá được hấp, sấy khô, loại bỏ gân và cuống để làm thành tencha, rồi nghiền thành bột. Khi uống matcha, người ta dùng cả phần lá đã nghiền chứ không hãm lá rồi bỏ bã.

Việc che nắng làm thay đổi cách lá trà phát triển, góp phần tạo nên màu xanh đậm và vị umami đặc trưng. Tùy giống trà, mùa hái và cách chế biến, matcha có thể có vị dịu ngọt, thơm mùi cỏ non, hoặc đậm và chát hơn. Bột màu xanh đẹp chưa đủ để đánh giá chất lượng; nguồn gốc, thành phần, ngày đóng gói và cách bảo quản cũng cần được xem xét.

Matcha thường được dùng trong trà đạo, nhưng cũng xuất hiện trong latte, kem và bánh ngọt. Những món như sushi, ramen và tempura được giới thiệu trong bài:

• 12 món ẩm thực Nhật Bản nhất định nên thử.

Matcha khác trà xanh Việt Nam như thế nào?

Trà xanh Việt Nam thường được hãm trong ấm; người uống rót nước trà ra chén và bỏ phần lá. Matcha thì được rây vào bát, thêm nước nóng rồi đánh tan bằng chasen. Vì vậy, nước trà hãm thường trong hơn, còn matcha có màu đục và kết cấu dày hơn.

Nước quá nóng hoặc lượng bột quá nhiều có thể làm matcha đắng, chát rõ hơn. Rây bột trước khi pha giúp hạn chế vón; sau đó đánh nhanh, đều tay để bột tan và lớp bọt mịn hình thành trên mặt. Người mới uống có thể bắt đầu với matcha latte, rồi thử matcha nguyên chất khi đã quen vị.

Matcha có caffeine; lượng trong mỗi phần phụ thuộc vào lượng bột và cách pha. Người nhạy cảm với caffeine nên uống vừa phải và tránh dùng sát giờ ngủ.

Uống matcha chuẩn vị ở đâu tại Nhật?

Uji, thuộc tỉnh Kyoto, nổi tiếng với văn hóa trồng và chế biến trà. Du khách có thể ghé hiệu trà, thưởng thức matcha cùng wagashi hoặc tìm hiểu cách pha. Nếu lịch trình không có thời gian đến Uji, các quán trà lâu đời ở trung tâm Kyoto cũng là lựa chọn thuận tiện.

Muốn cảm nhận vị trà rõ, bạn có thể gọi một bát matcha nguyên chất. Matcha latte, kem hoặc parfait hợp hơn với người thích vị ngọt, béo hoặc chưa quen trà đậm. Độ ngọt của latte và món tráng miệng tùy công thức từng quán; nếu không ăn được sữa hoặc muốn ít ngọt, hãy hỏi nhân viên trước khi gọi. Một số quán phục vụ trà cùng wagashi theo mùa. Thực đơn và cách phục vụ khác nhau giữa các cửa hàng; cuối tuần và mùa cao điểm, nên kiểm tra giờ mở cửa trước khi đến.

Gọi một món matcha ở quán không đồng nghĩa với tham gia trà đạo. Buổi trải nghiệm trà đạo thường có phần giới thiệu dụng cụ và nghi thức; một số nơi cho khách tự tay đánh trà. Thông tin về thời lượng, ngôn ngữ hướng dẫn và cách đặt chỗ có trong bài:

• Trà đạo Nhật Bản trải nghiệm thực tế thế nào?

Nên mua matcha loại nào về làm quà?

Hãy chọn theo cách người nhận sẽ dùng. Người thích tự pha trà có thể chọn bột matcha nguyên chất; người thường làm bánh hoặc pha latte nên tìm loại được ghi rõ phù hợp cho pha chế, nấu ăn. Nếu chưa biết khẩu vị người nhận, bánh quy, chocolate, kẹo hoặc bánh xốp vị matcha là món quà dễ chia hơn một hộp bột trà.

Các cụm từ “ceremonial grade” và “culinary grade” thường xuất hiện trên bao bì để gợi ý phân khúc hoặc cách dùng, nhưng cách phân hạng không thống nhất giữa mọi nhà sản xuất. Khi chọn, hãy đọc nhãn thay vì chỉ dựa vào tên gọi:

• Thành phần: chọn sản phẩm ghi 100% matcha nếu cần bột nguyên chất; kiểm tra xem có pha đường, sữa hoặc hương liệu không.
• Nguồn gốc: xem tên vùng trà, nhà sản xuất và đơn vị đóng gói. Tên một địa danh nổi tiếng trên mặt hộp không tự chứng minh toàn bộ nguyên liệu đến từ đó.
• Độ mới: xem ngày đóng gói và hạn dùng. Matcha dễ giảm hương khi tiếp xúc lâu với không khí, ánh sáng, nhiệt và độ ẩm.
• Bao bì: chọn hộp hoặc túi kín, còn niêm phong. Sau khi mở, đóng kín và bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Khẩu vị: người mới uống thường dễ làm quen với matcha latte; người đã quen trà có thể thích loại đậm để pha với nước.

Giá thay đổi theo thương hiệu, vùng nguyên liệu, trọng lượng và mùa thu hoạch. Hãy so sánh sản phẩm cùng khối lượng và cùng mục đích sử dụng. Nếu nguồn gốc không rõ, thiếu ngày sản xuất hoặc giá thấp bất thường so với sản phẩm cùng loại, nên hỏi lại cửa hàng trước khi mua. Với người mới thử, hộp nhỏ giúp dùng hết khi bột còn thơm; nếu gia đình thường xuyên pha matcha, gói lớn sẽ phù hợp hơn nhưng cần đóng kín sau mỗi lần lấy bột.

Khi chọn đồ ngọt làm quà, xem thêm thành phần gây dị ứng như sữa, đậu nành hoặc các loại hạt nếu người nhận có chế độ ăn riêng. Bánh mềm, kem và một số món cần giữ lạnh không tiện bằng bánh quy hay chocolate nếu còn phải di chuyển lâu. Chọn món có hạn dùng và điều kiện bảo quản phù hợp với thời gian về Việt Nam.

Ngoài matcha, bài viết này gợi ý thêm các món quà dễ chọn cho người thân ở Hà Nội:

• Mua quà gì về từ chuyến tour Nhật cho người thân ở Hà Nội.

Lưu ý nếu muốn ghé Uji trong chuyến đi

Lịch trình có Kyoto chưa chắc đã có điểm dừng ở Uji. Nếu muốn ghé hiệu trà hoặc quán matcha tại đây, hãy xem cụ thể các điểm tham quan và thời gian tự do trong lịch trình tour. Các tour Nhật Bản khởi hành từ Hà Nội có tuyến và thời gian dừng khác nhau; nên đối chiếu lịch trình trước khi chọn. Nếu đi tự túc, hãy xác định ga khởi hành và giờ tàu cho ngày tham quan; thời gian di chuyển thay đổi theo tuyến và điểm xuất phát, nên đừng lấy thời gian ước lượng từ một hành trình khác làm lịch cố định.

Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ Du Lịch Nhật, thương hiệu chuyên tổ chức tour Nhật Bản từ Hà Nội, được quản lý và vận hành bởi TravelVietnam Hà Nội.